Links naar:   Oud Broek in Waterland   en   Historische kranten
 

Historische vereniging Oud Broek in Waterland
 → 
 →  [Object 08019]
 

Vorige object       Volgende object

Klik op deze tekst voor een 100% weergave van bovenstaande afbeelding
   
 

Object : 08019
 
Titel : Leeteinde, Broek in Waterland
Vervaardiger : E.H. Stöve
Datering : ± 1905
Beschrijving : Uit: Wandeling door Broek door A.P. Bruigom:
74/75. Vlak voor de sloot met houten Zijltje, bruggetje, staat het Diaconie wees- en armenhuis, een van de weinige oude stenen gebouwen in Broek.
Uit een, in het archief van de Broeker diaconie bewaard gebleven, achttiende eeuws uitgavenboek blijkt dat Abraham van der Hart het gebouw heeft ontworpen en dat het in 1779 in gebruik werd genomen.
Van der Hart was Stadsbouwmeester van Amsterdam en werd vooral bekend door zijn ontwerp van het R.K. Maagdenhuis aan het Spui in Amsterdam.
Het architectuur va het gebouw is eenvoudig, zelfs terughoudend van karakter. De voorgevel is symmetrisch opgebouwd met nadruk op het centrum.
Boven de wit marmeren plaat met het opschrift Diaconiehuis is een beeldhouwwerk aangebracht, voorstellende een liggende vrouwenfiguur. Het is van de hand van beeldhouwer L.T. Edeman v.d. Tuuk.
In 1774 werd in de kerkeraad door ouderling Cl. Ploeger de vraag gesteld "oft niet dienstig en nodig sou sijn, tot redres van veele dingen en betere besorging van de armen, dat in deese plaats een godshuys wierd opgerigt", met als gevolg dat een commissie werd benoemd. Nadat door de Algemene Staten en de Vroedschap "octrooij" voor de bouw was verleend kon in hetzelfde jaar een begin gemaakt worden met de bouw. Een geschikt terrein werd gevonden op "de Kant", alwaar Adr. van Vuure genegen was zijn huis en erf voor het beoogde doel te verkopen. Nadat dit huis was gesloopt werd in de herberg "de Zwaan" aanbesteding gehouden.
In 1778 was de bouw voltooid, die bijna ƒ 30.000,-- had gekost. Nadat de binnenvader en moeder gekozen waren, werd in 1779 het Diaconiehuis in gebruik genomen. Aan de Vroedschap werd verzocht om voortaan de burger-armen ook daarin te "besteden".
In 1906 werd een nieuwe "Huis-Orde"vastgesteld.
Dat het diaconiehuis zowel bedoeld was voor ouden van dagen als voor wezen komt ook tot uitdrukking in het in de regentessekamer aangebracht geschilderde vers van Js. Le Francq van Berkhey, waarvan de eerste vier regels luiden:
Hier waakt der Vrouwen Zorg met moederlijk ontfermen
Voor déerbren Ouderdom van maagd of weduwvrouw
Hier vindt de zuigeling een zoogster, die het trouw
Met ted're Liefde kweekt, daar 't hulpeloos lag te kermen
De armen in het dorp komen in aanmerking voor de bedeling van de diaconie. Deze bestaat uit het verstrekken van een warme maaltijd 's middags om 12.00 uur. Dan staan de bedeelden in de rij met een emmertje aan hun arm om hun portie in ontvangst te nemen. Dat gebeurt bescheiden aan de zijingang van het diaconiehuis.
Totdat het gebouw in 1942 door de Duitsers gevorderd werd voor huisvesting van de marechaussee, werd het bewoond door een klein aantal bejaarden. Na de oorlog werden er enkele families ondergebracht. In september 1951 werd het restant van de inboedel openbaar verkocht.
In 1953 kocht de gemeente Broek in Waterland het gebouw, waarna het ten behoeve van een dorpshuis, tevens jeugdherberg (1953-1978) grondig werd gerestaureerd. De opening van"Het Broeker Huis"vond plaats op 1 oktober 1953.
Links van de middeningang bevindt zich nog de in 1970 gerestaureerde regentessekamer. De regentenkamer was aan de andere zijde van de ingang gelegen, maar werd bij de restauratie van 1953 opgenomen in de recreatiezaal.
Bij die gelegenheid werden de drie huidige dakkapellen aangebracht, waarvoor de marmeren plaat en het beeldhouwwerk het veld moest ruimen. De marmeren plaat is nog in Broek aanwezig, het beeldhouwwerk is sinds 1953 verdwenen.
Aanvulling door mevr. Rümke-Bakker (1889-1976):
In mijn jeugd waren in het weeshuis nog verschillende wezen opgenomen. De oudsten waren Neeltje van Vuure (later onderwijzeres) en Geertje van Vuure (later getrouwd met A. Tolk Cz.) Verder werden opgenomen Gerrit Kramer (ging naar zee), Dirk en Jacob de Boer, later uitbesteed door de kerk te Zuiderwoude Ma, Anna en Jan Lafargue. Opgenomen was ook nog een blinde vrouw Neeltje Kleerenbezem. In de rechtervleugel achterin woonde een oude vrouw Aal Schaap.
De voordeur werd nooit gebruikt.
Zie verder: Broeker Bijdragen nr. 3 en 4 en W. van Engelenburg, Geschiedenis van Broek in Waterland, Haarlem 1907.
 
Trefwoord object : Documentair Object
Trefwoord voorstelling : Foto
Materiaal : Glasnegatief
Afmetingen : 9 x 11 cm
 
 

Vorige object   Volgende object

Wilt u reageren op bovenstaand object?
Wij vernemen dat zeer graag van u via het  

Uitgebreid zoeken
 

 
Record aangepast: 13 december 2021